Deel 2: harde en zachte noten

De muzieknotatie, de tempoaanduidingen

Om muziek te kunnen uitvoeren is het notenschrift ontwikkeld. De componist tekent zijn of haar geestelijk gedachtengoed er in op, juist ook om de uitvoering (meestal) aan anderen over te laten!
Anders dan bijvoorbeeld in de jazzmuziek waar met akkoordenschema’s wordt gewerkt, is de klassieke muziek in de zogenaamde partituur vastgelegd, met alles er op en er aan: aanduidingen voor tempo, dynamiek en frasering. (Hieraan ontleent de klassiek muziek ook haar universele karakter; je kunt het bestellen bij de muziekhandel, off- of on-line waar ook ter wereld).

Het notenschrift is al zeer oud. Reeds in de negende eeuw had Notker Balbulus – een monnik in een klooster in Sankt Gallen – een methode ontwikkeld om sequensen, dat zijn groepen noten – gemakkelijk te kunnen onthouden dan wel a prima vista (letterlijk op het eerste gezicht) te kunnen lezen en uitvoeren, iets wat in die tijd heel gewoon was. Later ontwikkelde de Italiaan Guido van Arezzo (991-1033) het toonsysteem dat nog steeds wordt gebruikt.

Heb je wel eens nagedacht waarom de tempoaanduidingen allemaal in het Italiaans zijn?
Allegro = vlug en levendig;
Andante = rustig gaande beweging;
Presto = snel
om er maar een paar te noemen. En hier komt ook de misschien wel belangrijkste eigenschap van muziek om de hoek kijken: het is een kunstvorm die zich in het tijdsdomein afspeelt, anders gezegd: je kunt het niet stilzetten want dan is het weg. Ik heb het al eens eerder aangegeven, dáárom is onder andere het vergelijken in de HiFi zo lastig. Later kom ik met tips die het vergemakkelijken!
En het zijn juist onze oren die hun uitmuntende eigenschappen in dit tijdsdomein openbaren. Hoor je toevallig een andere muzikant een werk uitvoeren dat je goed kent, dan merk je onmiddellijk het verschil in tempo op. Herken je dat?

Leave a Reply

Sorry, you must be logged in to post a comment.