Zomaar wat gedachten over High Fidelity

Zomaar wat gedachten over High Fidelity
Theo Wubbolts

Deel 1: inleiding

Wat zo goed is aan muziek: als het je raakt, voel je geen pijn.

Bob Marley Jamaicaans reggae-artiest 1945-1981

In opdracht van Rick Oldersom van Hifi Solutions ga ik in op een aantal aspecten van de High Fidelity – oftewel de zo natuurlijk mogelijke weergave van muziek – dat kort gezegd is samen te vatten in slechts vier woorden:

dáár & toen > hier & nu.

Immers: wat elders op een locatie, studio of concertzaal, in een eerder stadium is opgenomen, moet (meestal) thuis op een door ons gewenst moment worden weergegeven. Dit proberen we op een zo goed mogelijke manier te doen: High Fidelity is een streven en geen doel op zich en dat voor een ieder een eigen invulling zal krijgen, afhankelijk van eisenpakket en natuurlijk het budget. Eerst even het volgende.

Wat is geluid, wat doet muziek met je?

Sommige musici zullen het wel niet zo leuk vinden, maar geluid – lees muziek – is in basis terug te voeren op het trillen van lucht… Het verplaatst zich met plm. 330 meter per seconde en dat geldt voor alle frequenties, zij het dat grofweg gesteld het hele hoge ‘hoog’ per meter met de helft in luidheid afneemt. Tot zover even de natuurkunde, op naar de emotionele kant van geluid, dan wel de muziek: de kunstvorm die zoveel impact op ons heeft.

In kader

Kijk ook maar eens op Wikipedia/Muziek; daar staat veel leerzaams! En om niemand minder dan Shakespeare te citeren: “Als muziek het voedsel der liefde is, speel dan verder.” Het is niet kies om in dit kader nog meer te citeren – zie daarvoor Citaten.net/citaten-muziek – maar nog één kan ik niet laten en dat is die van de componist Gustav Mahler (1860-1911):

“Het belangrijkste in de muziek staat niet in de noten.”

Eentje om even over na te denken…!

Een zeer belangrijk kenmerk van muziek is dat ze allereerst ongrijpbaar is; vergelijk het met de bouw- en beeldhouwkunst, of de schilderkunst die deze eigenschap wel hebben. Daarnaast voltrekt het zich in het tijdsdomein. Dat lijkt een open deur, maar is essentieel in ons waarnemingsvermogen. De tweede keer dat je een muziekstuk hoort, doet je het anders ervaren. Daarom is bijvoorbeeld het kiezen van een set luidsprekers zo lastig. “Hé, nu hoor ik ineens veel meer…”

Pom, pom, pom, pom…

Als je willekeurig iemand vraagt naar wat zijn of haar hobby’s zijn, staat steevast ‘muziek luisteren’ in de top-drie. Kennelijk is het veilig om dat te zeggen, maar volgens mij zit er een diepere reden achter: muziek luisteren – en niet te vergeten máken – stimuleert, pleziert en geeft een goed gevoel. Muziek roept herinneringen op; uit je jeugd, van tijdens een heuglijke of verdrietige gebeurtenis. Vaak weet je ook de omstandigheden nog waaronder je de muziek ervoer. Ons muzikale geheugen is schier oneindig en blijft ons hele leven in tact. Over takt gesproken: na een paar maten, soms zelfs maar vier noten (pa, pa, pa, pah) weet je wat het is. Het goede antwoord luidt: “Ja, Beethoven’s Vijfde.”

Over de ontstaansgeschiedenis van de muziek is natuurlijk weinig bekend, maar volgens mij was er eerst muziek en daarna pas de spraak. Was de eerste muziek misschien alleen nog maar bedoeld als waarschuwingssignaal voor naderend gevaar, het was in óók een middel tot communiceren en wellicht een vrijetijdsbesteding – iets wat nu nog steeds het geval is.

By the way: wát is muziek nu eigenlijk precies, wat verstaan we er onder, wat is de definitie? Sommigen zullen de huidige muzieken vergelijken met de geluiden die als bijproduct ontstonden van de industriële revolutie, anderen gaan er helemaal op ‘los’. Kortom, ik waag me er niet aan om er een ‘oor’-deel over te vellen. Wat wel te duiden is, is dat het voor iedereen verschillend is wat het ‘met je doet’.

Ik kom nog even terug op het eerder genoemde ‘waarschuwingssignaal’ met betrekking tot ons gehoororgaan. Zouden die allereerste muziekinstrumenten bedacht zijn omdat ze zo mooi klonken? Ik denk van niet. Ons gehoor is geëvolueerd om te overleven en het gevaar te herkennen dat ons bedreigde. Denk aan de sabeltandtijger die in de prehistorie de mens in zijn voedselpakket had opgenomen – tsja, eten of gegeten worden – en waarvoor we ons moesten behoeden. “Geef je oren goed de kost!” kan wat mij betreft de auditieve variant zijn van “Geef je ogen goed de kost.”.
Aangezien ons gehoor rondom gevoelig is – ergo, je hoort geluid van voren, opzij en van achteren – en gebaseerd is op verschil in looptijd vanaf de bron tot opvang in beide oren, zijn we in staat om die (geluids)bron van gevaar heel precies te lokaliseren. Dé methode om je uit de voeten te maken, want op je gezichtsvermogen kun je niet altijd vertrouwen, zeker niet als het gevaar van áchteren dreigt. Vandaag de dag gebruiken we deze eigenschap nog steeds bij bijvoorbeeld het oversteken van de straat; in negen van de tien gevallen doe je dat op je gehoor, toch?
Dus… ons gehoororgaan is ontwikkeld op het verschil van aankomst van het geluid in ons linker ten opzichte van het rechter oor. Die plm. 18 cm is heel belangrijk maar daarover later meer in deze blog.

Leave a Reply

Sorry, you must be logged in to post a comment.